Masura, iplik sarımında küçük bir sarf kalemi gibi görünür. Oysa ölçüsü yanlış seçildiğinde sarım hattının hızını, fire oranını ve sevkiyat güvenliğini doğrudan etkiler. Bu yazıda masurayı tanımlayan üç ölçüyü ve her birinin neye göre belirlendiğini ele alıyoruz.
Üç temel ölçü
Bir masura üç ölçüyle tanımlanır:
- İç çap — masuranın deliğinin çapı
- Boy — masuranın uzunluğu
- Et kalınlığı (cidar kalınlığı) — karton duvarın kalınlığı
Dış çap bağımsız bir ölçü değildir; iç çap ile et kalınlığından hesaplanır. İç çapı 30 mm, et kalınlığı 4 mm olan bir masuranın dış çapı 38 mm olur.
İç çap neye göre belirlenir?
İç çapı belirleyen şey masuranın takıldığı yerdir: sarım makinesinin mili, çağlıktaki taşıyıcı veya kullanılan adaptör.
Burada tolerans kritiktir. İç çap gereğinden dar olursa masura mile geçmez ya da zorlanarak geçer; her iki durumda da operatör zaman kaybeder. Gereğinden geniş olursa masura mil üzerinde oynar, sarım merkezden kayar ve bobin düzgün oluşmaz.
Bu yüzden iç çap "yaklaşık" verilmez. Ölçü belirlenirken makinenin mil çapı ve çalışma toleransı esas alınır.
Boy neye göre belirlenir?
Boy, sarım genişliğine göre belirlenir. Sarılacak ipliğin kapladığı genişlik ne kadarsa masura boyu buna uygun olmalıdır.
Boy fazla gelirse masuranın uçlarında boş kısım kalır; bu kısım taşıma ve istifleme sırasında darbe alır, ezilir. Boy kısa kalırsa iplik masura ucundan taşar ve sarım dağılır.
Bazı uygulamalarda masuranın iplikten birkaç milimetre uzun olması bilinçli tercih edilir; böylece iplik uçları korunur. Bu tercih ürün tipine ve sonraki işlem adımına göre değişir.
Et kalınlığı neye göre belirlenir?
Et kalınlığı, masuranın dayanımını belirleyen ölçüdür. Üç etken belirleyicidir:
- Sarım gerilimi. İplik masuraya gerilim altında sarılır. Bu gerilim masuraya sürekli bir içe doğru basınç uygular. Gerilim yükseldikçe daha kalın cidar gerekir.
- Dolu masura ağırlığı. Ağır bobinlerde masura hem kendi ağırlığını hem üstüne istiflenen yükü taşır.
- İstifleme ve taşıma. Depoda üst üste konan bobinlerde alttaki masuralar en yüksek yükü görür.
Et kalınlığı yetersizse masura sarım sırasında ovalleşir, ipliğin sarım geometrisi bozulur. Aşırı kalın seçilirse gereksiz malzeme kullanılmış, ağırlık ve maliyet artmış olur.
Ölçüler birbirinden bağımsız değildir
Bu üç ölçü ayrı ayrı değil, birlikte anlam kazanır. Uzun bir masura, kısa bir masuraya göre aynı gerilimde daha fazla eğilme eğilimi gösterir; bu nedenle uzun masuralarda cidar genellikle daha kalın seçilir.
Benzer şekilde iç çap büyüdükçe masuranın çevre uzunluğu artar ve aynı cidar kalınlığı daha az direnç sağlar.
Ölçüyü bilmiyorsanız
Elinizde çalışan bir masura varsa ölçüyü tespit etmek zor değildir:
- İç çap için masuranın deliğini kumpasla ölçün
- Boy için masurayı uçtan uca ölçün
- Et kalınlığı için kesit alın veya dış çaptan iç çapı çıkarıp ikiye bölün
Bu ölçüler yoksa kullandığınız makinenin marka ve modeli ile sarılan ipliğin tipi de yol göstericidir.
Kafkas Masura yaklaşımı
Ürettiğimiz masuralar talebe göre özel ölçülerde üretilir. Standart bir katalog ölçüsüne uymak zorunda değilsiniz; makinenize ve ipliğinize uygun ölçü birlikte belirlenir.
Mevcut masuranızın ölçülerini, bir fotoğrafını veya makine bilgilerinizi paylaşırsanız uygun ürünü netleştirebiliriz.